Manuel de la Chica

Manuel de la Chica (1911–1998) to hiszpański lutnik z Granady, budowniczy gitar klasycznych i flamenco. Z zawodu stolarz meblowy, gitary budował od lat 30. XX wieku do 1973 roku, wzorując się na instrumentach Santosa Hernándeza.

Znak rozpoznawczy: granadyjski samouk, który nauczył się budowy, kopiując gitary madryckiego mistrza Santosa Hernándeza, i przerwał pracę w 1973 roku, ćwierć wieku przed śmiercią, z powodu choroby wywołanej pyłem i chemikaliami w pracowni.

Kraj	Hiszpania
Lata życia	1911–1998
Pracownia	Granada; według Madera Guitarras przy Plaza de la Sillería
Lata pracy	lata 30. XX wieku — 1973
Wzór	Santos Hernández; samouk, związany z kręgiem warsztatu Benita Ferrera
Szkoła	szkoła granadyjska
Instrumenty	gitary klasyczne i flamenco; także skrzypce
Gdzie kupić dziś	wyłącznie rynek wtórny

Spis treści

1. Życie
2. Konstrukcja i instrumenty
3. Muzycy
4. Na rynku i uwaga dla kupujących
5. Sporne szczegóły

Życie

Manuel de la Chica urodził się w 1911 roku. Miejsca urodzenia nie podaje żadne z przejrzanych źródeł. Zanim zajął się gitarami, był stolarzem meblowym (ebanista). Budowy instrumentów nauczył się w dużej mierze sam: studiował gitary Santosa Hernándeza, czołowego lutnika madryckiego, i odtwarzał je tak wiernie, że John Ray, lutnik i badacz szkoły granadyjskiej, pisze o „doskonałych kopiach”.

Źródła łączą go też z kręgiem warsztatu Benita Ferrera, od którego wywodzi się granadyjska tradycja lutnicza. Według Six String Journal spędzał czas z jednym z pracowników tego warsztatu; według Siccas Guitars pracował u Pepe „el de la Alhambra”, współpracownika Ferrera. Szczegóły tej nauki są sporne.

Najwcześniejsza znana gitara de la Chiki, sprzedana przez Siccas Guitars, ma odręczną etykietę z datą ukończenia 1 sierpnia 1936 roku. Według Madera Guitarras etykieta pracowni brzmiała „Manuel de la Chica – Constructor de Violines y Guitarras”, czyli „budowniczy skrzypiec i gitar”; jako budowniczego skrzypiec wymienia go też John Ray. Według sprzedawcy z serwisu Reverb powstawało u niego najwyżej około 15 gitar rocznie.

John Ray nazywa go „drugim olbrzymem Granady” obok Eduarda Ferrera i pisze, że bez pracowni Ferrera i de la Chiki następne pokolenie granadyjskich lutników nie nauczyłoby się zawodu tak szybko.

W 1973 roku przestał budować z powodu choroby wywołanej wdychaniem pyłu i środków chemicznych w pracowni; Madera Guitarras pisze o kłopotach z oddychaniem. Zmarł w 1998 roku. Według Guitar Salon International (GSI) za jego życia instrumenty były mało znane, a szersze uznanie przyszło dopiero po jego śmierci.

Konstrukcja i instrumenty

De la Chica budował gitary klasyczne i flamenco w stylu Santosa Hernándeza. Według lutnika Pepe Romera młodszego, przytaczanego przez Konserwatorium w San Francisco, jego najlepsze gitary służą zarówno flamenkiście, jak i gitarzyście klasycznemu.

Płytę wierzchnią, czyli przednią, drgającą ścianę pudła, robił zwykle ze świerku, rzadko z cedru (zob. cedr i świerk). Na boki i spód brał bardzo różne drewno: cyprys, klon, także falisty, palisander brazylijski, mahoń i padauk. Gitary wykańczał politurą szelakową, czyli ręcznie nakładanym lakierem z szelaku. Zwykle stosował użebrowanie wachlarzowe z siedmiu listewek według wzoru Santosa; według Madera Guitarras gitara z 1970 roku ma ich dziewięć, co sklep odczytuje jako próbę. Spotyka się oryginalną mechanikę Fustero, a także drewniane kołki.

Egzemplarz	Drewno (płyta / boki i spód)	Menzura / siodełko	Źródło
1936	świerk / palisander brazylijski	656 / 52 mm	Siccas
1954	— / padauk	655 / 50 mm	Siccas
1957	— / klon	655 / 51 mm	Madera
1967	świerk / palisander środkowo- lub południowoamerykański	664 / 52 mm	GSI
1968	świerk / palisander	—	SFCM
1969	świerk / mahoń	666 / 51,5 mm	GSI
1970	— / klon falisty	664 / 52 mm	Madera

Gitara z 1968 roku należy do kolekcji gitar Harrisa w Konserwatorium Muzycznym w San Francisco (SFCM). Według opisu kolekcji de la Chica jest „być może najlepszym przedstawicielem” szkoły granadyjskiej; to ocena, nie ustalony fakt.

Muzycy

Muzyk	Co wiadomo	Źródło
Pepe Romero	właściciel gitary z 1953 roku z bokami i spodem z padauku, zwanej „Coral”	GSI
Frederick Noad	właściciel gitary z 1964 roku	GSI
Pepe Romero młodszy	jako lutnik naprawiał gitarę z 1967 roku	GSI
Luis Mariano	nagrywał na gitarze z 1970 roku	Madera

Sklep Fine Fretted w 1997 roku wymienił wśród grających na jego gitarach Andrésa Segovię, Celedonia Romera, Luisa Sáncheza, Manuela Cana i Sebastiána Marota; Segovię i Celedonia Romera podaje też sprzedawca z serwisu Reverb. Żadne niezależne źródło tego nie potwierdza.

Na rynku i uwaga dla kupujących

Gitary de la Chiki są dostępne wyłącznie z drugiej ręki, a dorobek jest zamknięty od 1973 roku. W październiku 2026 roku wszystkie egzemplarze w archiwach GSI, Siccas Guitars, Madera Guitarras i Flamenco Guitars for Sale były sprzedane. GSI, Siccas i Madera nie podają cen po sprzedaży.

Egzemplarz	Cena	Źródło
1957, świerk / cyprys	5600 €, sprzedana	Flamenco Guitars for Sale
1962, świerk / cyprys	7800 €, sprzedana	Flamenco Guitars for Sale
1965, świerk / klon falisty	7500 €, sprzedana	Flamenco Guitars for Sale
1970, świerk / klon falisty	7200 €, sprzedana	Flamenco Guitars for Sale
1957, świerk / mahoń	11 355 USD, cena wywoławcza (maj 2026)	Reverb

Według Johna Raya (Six String Journal) Manuel López Bellido i Antonio Marín Montero, prowadzący od 1960 roku wspólną pracownię, sprzedawali część swoich gitar pod etykietami Eduarda Ferrera i Manuela de la Chiki (zob. Bellido i Marín). Gitara z etykietą de la Chiki z lat 60. może więc pochodzić z ich pracowni. W serwisie Reverb pojawiają się też gitary opisane jako zbudowane „w stylu Manuela de la Chiki”, na przykład przez Francisca Manuela Díaza. Przy zakupie warto szukać opinii znawcy i historii egzemplarza.

Sporne szczegóły

• Początek pracy. GSI podaje koniec lat 30., Fine Fretted lata 1938–1939, tymczasem Siccas Guitars sprzedał gitarę z etykietą datowaną na 1 sierpnia 1936 roku.
• Nauczyciel. John Ray pisze o bezimiennym pracowniku warsztatu Benita Ferrera, Siccas Guitars o pracy u Pepe „el de la Alhambra”, a Madera Guitarras tylko o wizytach w jego warsztacie przy ulicy Correo Viejo.
• Uczniowie. GSI nazywa Antonia Marína „uczniem i przyjacielem” de la Chiki; Fine Fretted wymienia Antonia Lópeza z Paryża i Francisca Manuela Díaza, a sprzedawca z Reverbu także Pedra Maldonada. John Ray pisze o dwóch uczniach bez nazwisk, a Madera Guitarras za nauczyciela Marína uważa Eduarda Ferrera.
• Gitary Santosa Hernándeza. Według Flamenco Guitars for Sale i sprzedawcy z Reverbu de la Chica razem z Marcelem Barberem kończył gitary pozostawione przez zmarłego Santosa. GSI podaje tylko, że kończył je Barbero, a de la Chicę z Barberem porównuje.

Zobacz też

• Santos Hernández — lutnik, którego gitary de la Chica kopiował
• Szkoła granadyjska — tradycja, której był jednym z filarów
• Eduardo Ferrer — drugi wielki lutnik Granady jego czasów
• Marín — pracownia, której część gitar sprzedawano pod jego etykietą
• Bellido — drugi wspólnik pracowni z 1960 roku
• Spis wszystkich haseł

Źródła

1. San Francisco Conservatory of Music, Harris Guitar Collection, Manuel de la Chica 1968: https://www.sfcm.edu/node/14895
2. John Ray, „The Granada School of Guitar-makers, Part 1”, Six String Journal (14.04.2020): https://sixstringjournal.com/2020/04/14/the-granada-school-of-guitar-makers-part-1/
3. John Ray, „The Granada School of Guitar-makers, Part 2”, Six String Journal (11.05.2020): https://sixstringjournal.com/2020/05/11/the-granada-school-of-guitar-makers-part-2/
4. Fine Fretted, „Desde el Escritorio” (10.04.1997): https://finefretted.org.finefretted.com/html/desde_el_escritorio_april_10__.html
5. Guitar Salon International, 1967 Manuel de la Chica SP/CSAR: https://www.guitarsalon.com/product/1967-manuel-de-la-chica-sp-csar
6. Guitar Salon International, 1969 Manuel de la Chica SP/MH: https://www.guitarsalon.com/product/1969-manuel-de-la-chica-sp-mh
7. Guitar Salon International, archiwum gitar Manuela de la Chiki: https://www.guitarsalon.com/zh-cn/store/chica
8. Siccas Guitars, kolekcja Manuel de la Chica: https://www.siccasguitars.com/collections/manuel-de-la-chica
9. Siccas Guitars, Manuel de la Chica 1936: https://www.siccasguitars.com/products/manuel-de-la-chica-1936
10. Siccas Guitars, Manuel de la Chica 1954: https://www.siccasguitars.com/products/manuel-de-la-chica-1954
11. Madera Guitarras, Manuel de la Chica 1957: https://maderaguitarras.com/shop/manuel-de-la-chica-1957/
12. Madera Guitarras, Manuel de la Chica 1970: https://maderaguitarras.com/shop/manuel-de-la-chica-1970/
13. Madera Guitarras, Antonio Marín Montero: https://maderaguitarras.com/guitarreros/antonio-marin-montero/
14. Flamenco Guitars for Sale, Manuel de la Chica guitars: https://www.flamencoguitarsforsale.net/en/manuel-de-la-chica-guitars
15. Reverb (Vintage-Guitar-World), Manuel de la Chica 1957: https://reverb.com/item/92340290-manuel-de-la-chica-1957-lightweight-classical-guitar-with-gorgeous-sound-style-of-santos-hernandez-marcelo-barbero-video
16. WM Guitars, gitara z 1951 roku: https://wmguitars.com/collections/all-pre-owned-gear/products/old-classical-51