Richard Schneider (1936–1997) był amerykańskim lutnikiem, nauczycielem lutników i konstruktorem. Od około 1967 roku do śmierci budował wraz z uczonym Michaelem Kashą gitary według nowej, opartej na fizyce budowy, a w latach 70. XX wieku przeniósł ją do fabryki Gibsona.
Znak rozpoznawczy: gitara projektowana razem z fizykochemikiem Michaelem Kashą, z asymetrycznym mostkiem i asymetrycznym układem płyty, wytwarzana w latach 1975–1979 seryjnie przez Gibsona jako seria Mark.
| Kraj | Stany Zjednoczone |
| Urodzony | 5 marca 1936, Michigan |
| Zmarł | 31 stycznia 1997 |
| Pracownie | Detroit, od 1973 roku Kalamazoo (Michigan), od 1984 roku Sequim (stan Waszyngton) |
| Nauczyciel | Juan Pimentel (Meksyk) |
| Współpracownik | Michael Kasha, Florida State University |
| Instrumenty | tradycyjne gitary koncertowe, gitary według projektu Kashy, prototypy dla Gibsona |
| Gdzie kupić dziś | wyłącznie z drugiej ręki; egzemplarze pojawiają się rzadko |
Spis treści
Życie
Richard Lawrence Schneider urodził się 5 marca 1936 roku. Według serwisu Guitar-List, powołującego się na nekrolog pióra Jaya Hargreavesa, przyszedł na świat w Michigan, studiował w Minnesocie i odbył dwuletnią służbę wojskową. Według Blue Book of Guitar Values w latach 1963–1965 terminował w mieście Meksyk u lutnika Juana Pimentela.
Następnie prowadził w Detroit pracownię połączoną ze sklepem i szkołą gry, nazwaną po hiszpańsku Estudio de la Guitarra. W 1970 roku, według dziennika studentów Uniwersytetu Michigan The Michigan Daily, jego tradycyjne gitary koncertowe kosztowały od 1000 do 2500 dolarów, a rozety, czyli mozaikowe ozdoby wokół otworu rezonansowego, składał nawet z 10 000 kawałków drewna.
Około 1967 roku zgłosił się do niego z pomysłem na nową gitarę Michael Kasha (1920–2013), fizykochemik z Florida State University. W 1973 roku lutnik przeniósł się do Kalamazoo w Michigan, gdzie mieściła się fabryka Gibsona, a w 1984 roku — do Sequim w stanie Waszyngton. W 1986 roku założył, według Blue Book, Lost Mountain Center for the Guitar, ośrodek bez celu zarobkowego poświęcony badaniom nad budową gitary.
Zmarł 31 stycznia 1997 roku. Ostatnią gitarę, gotową mniej więcej w trzech czwartych, dokończył jego uczeń Jay Hargreaves.
Gitara Kashy i Schneidera
Kasha traktował gitarę jak układ fizyczny, w którym drgania strun mają jak najsprawniej przechodzić na płytę wierzchnią, czyli przednią ścianę pudła. Pomysł opatentował (według Wikipedii patent USA nr 3443465), a Schneider przekładał go na drewno. Najważniejszą cechą tych gitar jest asymetryczny mostek, czyli przyklejona do płyty listwa, do której mocuje się struny: od strony strun basowych ma on inny kształt niż od strony wiolinowych. Asymetryczny jest też układ listewek, czyli cienkich wzmocnień przyklejonych od spodu płyty. Chodziło o tak zwane dopasowanie impedancji: mostek i płytę zestrajano ze sobą tak, by po drodze ginęło jak najmniej energii drgań.
Źródła wymieniają też cięższą główkę, czyli zakończenie gryfu z kluczami, zrównoważoną przeciwwagą w klocku dolnym, drewnianym bloku na końcu pudła (Vintage Guitar i Luthiers Forum), przesunięty otwór rezonansowy (Guitar-List), promieniście rozchodzące się listewki zamiast tradycyjnego użebrowania wachlarzowego (Blue Book) oraz wymienne siodełko, na którym struny opierają się przy główce (Vintage & Rare). Według kart sklepu Dream Guitars i wspomnień na Luthiers Forum w późnych gitarach struny nie były wiązane na mostku, lecz wprowadzane od środka pudła przez klapkę w boku przy klocku dolnym.
Według własnego szacunku Schneidera z 1996 roku, przytoczonego przez Blue Book, do tego czasu wykonał ponad 200 gitar, w tym około 60 tradycyjnych i około 50 według projektu Kashy; zbudował też ponad 100 prototypów dla Gibsona i Gretscha.
| Rok | Płyta | Boki | Dno | Menzura |
|---|---|---|---|---|
| 1989 | sekwoja | palisander brazylijski | sekwoja | 670 mm |
| 1992 | sekwoja | palisander brazylijski | sekwoja | 650 mm |
| 1994 | świerk | palisander brazylijski | sekwoja | 650 mm |
Seria Gibson Mark
Około 1972 roku konstrukcje Kashy i Schneidera przez mniej więcej rok sprzedawała firma Baldwin. W 1973 roku projektem zajął się koncern Norlin, właściciel Gibsona, a Schneider w latach 1973–1978 był jego doradcą: odpowiadał za projekt, rozwiązania techniczne i sposób produkcji. Owocem tej pracy była seria Mark, sprzedawana w latach 1975–1979: gitary na struny stalowe, z dużym pudłem typu jumbo i menzurą 25½ cala (648 mm), oznaczone symbolami MK-35, MK-53, MK-72, MK-81 i MK-99.
| Model | Cena katalogowa | Liczba wykonanych |
|---|---|---|
| MK-35 | 569 dolarów | 5226 |
| MK-53 | 649 dolarów | 1424 |
| MK-72 | 749 dolarów | 1229 |
| MK-81 | 999 dolarów | 431 |
| MK-99 | 2199 dolarów | 1 |
Z liczb Vintage Guitar wynika, że pięciu modeli wykonano łącznie 8311 sztuk; Vintage & Rare wymienia ponadto dwunastostrunowy MK-35-12, wykonany w 1977 roku w 12 egzemplarzach. Jedyny MK-99, z ozdobną inkrustacją, według Vintage Guitar wykonał sam Schneider.
Uczniowie i muzycy
Schneider wiele sił poświęcał nauczaniu. Blue Book przytacza jego zdanie z 1996 roku: „Nie robię gitar, robię lutników”, i podaje, że pełne terminowanie odbyło u niego 21 osób. Pierwszym z wielu uczniów był Jeffrey R. Elliott, który odwiedził jego pracownię w Detroit; długo uczył się u niego także Jay Hargreaves. Według Blue Book trzy lata w Lost Mountain Center pracował lutnik Mark Wescott.
Kontakt z Andrésem Segovią potwierdzają dwa źródła. Według Blue Book spotkali się 18 razy, a sześć razy Schneider przedstawiał mu nowe instrumenty. Dream Guitars przytacza list, w którym Segovia nazwał go „wspaniałym budowniczym gitar” i „bardzo sprawnym współpracownikiem pana Kashy”. Brak natomiast dowodu, że Segovia koncertował na gitarze Schneidera.
Kurt Rodarmer nagrał dla wytwórni Sony Wariacje Goldbergowskie na dwóch gitarach Schneidera. Według The Michigan Daily gitarę Kashy pokazał w 1970 roku publiczności Uniwersytetu Michigan flamenkista Juan Serrano, a według wywiadu Michaela Kellera w 1978 roku Jeffery Van zagrał na zjeździe Guild of American Luthiers (stowarzyszenia lutników amerykańskich) na dwóch gitarach z płytą Kashy.
Na rynku
Sklep Dream Guitars z Weaverville w Karolinie Północnej sprzedał trzy gitary Kashy i Schneidera z lat 1989–1994, nie ujawniając cen; w październiku 2026 roku nie miał żadnej w ofercie. Blue Book nie podaje wycen. Łatwiej o gitary Gibson Mark, obecne w serwisach ogłoszeniowych; egzemplarz MK-72 z 1977 roku oferowano w Vintage & Rare bez podanej ceny.
Sporne szczegóły
- Gibson Les Paul. Blue Book podaje, że Schneider zaprojektował gitarę elektryczną Gibson „The Les Paul”. Model Les Paul powstał jednak w 1952 roku, gdy Schneider miał 16 lat, więc zapis jest błędny albo dotyczy którejś odmiany z lat 70.; nie potwierdza go żadne inne źródło.
- Początek pracowni w Detroit. Blue Book datuje ją na lata 1965–1972, a Jeffrey R. Elliott we wspomnieniu dla American Lutherie pisze, że odwiedził ją już w 1964 roku.
- Długość współpracy z Kashą. Blue Book podaje „ponad 25 lat”, Dream Guitars i Wikipedia — 30 lat; od 1967 do 1997 roku minęło około 30 lat.
- Imiona czy numery. Według Blue Book Schneider nie numerował gitar, lecz nadawał im imiona; Dream Guitars podaje jednak oznaczenia w rodzaju R-5-26-89, które przypominają raczej zapis daty niż numer seryjny.
Nazwę pracowni w Detroit źródła zapisują z błędami („Estudio be las Guitarra”, „La Estudio de la Guitara”). Budowa Kashy budzi wśród gitarzystów klasycznych spory, ale wypowiedzi na ten temat to opinie, nie ustalenia.
Zobacz też
- Thomas Humphrey — inny amerykański lutnik, którego projekt trafił do fabryki
- Greg Smallman — lutnik, który przebudował wnętrze gitary koncertowej
- Użebrowanie wachlarzowe — tradycyjny układ listewek, od którego odszedł projekt Kashy
- Płyta kratownicowa — inna droga odejścia od wachlarza
- Andrés Segovia — gitarzysta, któremu Schneider przedstawiał nowe instrumenty
- Spis wszystkich haseł
Źródła
- Jeffrey R. Elliott, In Memoriam: Richard L. Schneider, American Lutherie 49 (1997), Guild of American Luthiers: https://luth.org/1997_0163500-mem-richard-s/
- Michael Keller, An Interview with Richard Schneider, GAL Quarterly 6/4 (1978): https://luth.org/1978_0020000-keller-int-schneider/
- Blue Book of Guitar Values, Schneider, Richard: https://bluebookofguitarvalues.com/acoustic-guitars/manufacturers/schneider-richard
- Blue Book of Guitar Values, Mark Wescott Guitars: https://bluebookofguitarvalues.com/acoustic-guitars/manufacturers/mark-wescott-guitars
- Guitar-List, Richard Schneider: https://www.guitar-list.com/brands/richard-schneider
- The Michigan Daily, 27 września 1970: https://digital.bentley.umich.edu/midaily/mdp.39015071754423/252/download_text
- Vintage Guitar, Gibson Mark 53: https://www.vintageguitar.com/3243/gibson-mark-53
- Vintage & Rare, Gibson MK72 1977: https://www.vintageandrare.com/product/Gibson-MK72-1977-5505
- Forum Gibsona, Gibson MK series: https://forum.gibson.com/topic/137001-question-for-gibson-mk-series/
- Wikipedia, Michael Kasha: https://en.wikipedia.org/wiki/Michael_Kasha
- Dream Guitars, Schneider: https://www.dreamguitars.com/brand/schneider/?mode=list
- Dream Guitars, Richard Schneider Kasha 1989: https://www.dreamguitars.com/shop/instruments/guitars/nylon-string-guitars/classical-guitars/1989-richard-schneider-m-kasha-redwood-brazilian-r-5-26-89/
- Dream Guitars, Richard Schneider Kasha 1994: https://www.dreamguitars.com/shop/instruments/guitars/nylon-string-guitars/classical-guitars/schneider-richard-kasha-classical-guitar-2/
- Luthiers Forum, wątek o ostatniej gitarze Schneidera: https://luthiersforum.com/forum/viewtopic.php?p=341028
- Forum Delcamp, Kasha Braced Guitars: https://www.classicalguitardelcamp.com/viewtopic.php?p=610408