Rafał Turkowiak

Rafał Turkowiak (ur. 1966 w Gołanicach koło Leszna) to polski lutnik, budowniczy gitar klasycznych, flamenco i akustycznych, twórca rodzinnej pracowni Turkowiak Guitars w Gołanicach. Pracownia podaje jako początek swojej działalności rok 1986.

Znak rozpoznawczy: szyjka gitary z wydrążonymi kanałami akustycznymi, które wyprowadzają dźwięk otworami w pobliżu 12. progu — rozwiązanie opisane w patencie europejskim EP 3340231 B1 z 2020 roku.

Kraj	Polska
Pracownia	Gołanice koło Leszna (Wielkopolska)
Urodzony	1966
Działalność	pierwsza gitara na początku lat 80.; pracownia od 1986 (według pracowni)
Nauka zawodu	żadne źródło nie wymienia nauczyciela; rodzinna tradycja stolarska
Instrumenty	gitary klasyczne, flamenco, crossover, akustyczne ze strunami stalowymi
Patent	EP 3340231 B1 „Guitar neck” (szyjka gitary), udzielony 30.09.2020
Gdzie kupić dziś	zamówienia w pracowni; sklepy w Polsce, Niemczech, Hiszpanii i Wielkiej Brytanii

Spis treści

1. Życie
2. Konstrukcja i instrumenty
3. Patent
4. Serie i drewno
5. Muzycy i kolekcjonerzy
6. Na rynku
7. Sporne szczegóły

Życie

Turkowiak pochodzi z rodziny rzemieślników: ojciec był stolarzem, a dziadek kołodziejem; od nich nauczył się obróbki drewna. W wieku 15 lat ukończył w niespełna pół roku trzyletni kurs gitary klasycznej w szkole muzycznej I stopnia. Pierwszą gitarę zbudował jako nastolatek, po rozebraniu starego instrumentu. Te fakty podają zgodnie biogramy publikowane przez lutnika i sprzedawców oraz portal INNPoland (2016). Dokładną datę urodzenia, 9 stycznia 1966, podają tylko biogramy u sprzedawców.

Według biogramu na stronie lutnika, powtórzonego przez sklep Siccas Guitars, w 1983 roku doszedł do półfinału ogólnopolskiego przeglądu młodych talentów w Poznaniu jako śpiewak grający na własnej gitarze. W jury zasiadali Aleksander Maliszewski i Urszula Sipińska, a porównano go wtedy do Paula McCartneya. Według biogramów na stronie lutnika i w sklepie WM Guitars od 2007 roku należy do amerykańskiego stowarzyszenia lutników Guild of American Luthiers.

W pracowni pracują jego synowie: Nikodem, zajmujący się technologią drewna, i Tymoteusz, gitarzysta, wykonujący intarsje, czyli ozdobne wstawki z drewna. Według INNPoland w 2016 roku pracownia doszła do instrumentu nr 126 i budowała 10–15 gitar rocznie.

Rok	Wydarzenie
1966	narodziny w Gołanicach koło Leszna
ok. 1981–1983	pierwsza gitara (rok sporny)
1986	początek pracowni według Turkowiak Guitars
2007	członkostwo w Guild of American Luthiers (według biogramów)
2020	udzielenie patentu europejskiego EP 3340231 B1
2026	jubileuszowa seria „40 Anniversary 1986–2026”

Konstrukcja i instrumenty

Turkowiak nadaje swoim rozwiązaniom własne nazwy; ich działanie znane jest prawie wyłącznie z opisów pracowni i sklepów.

• Rezonator WAVE — własny układ listewek od spodu płyty wierzchniej, stosowany we wszystkich instrumentach. Według pracowni przejmuje naprężenie strun i odciąża mostek, czyli listwę na płycie, do której mocuje się struny. Guitar Salon International opisał go (2019) jako kratownicę ze świerku i włókna węglowego, a więc układ inny niż klasyczne użebrowanie wachlarzowe. Sklepy podają kolejne generacje, np. X-WAVE.
• Prasowany korpus (High-Tech Press, w nowszych opisach A.R.S. — Acoustic Resonance System) — boki i spód z litego drewna formowane w prasie, spód wysklepiony parabolicznie.
• Mostek przelotowy — ażurowy, z nawierconymi otworami. Według INNPoland waży około 100 g, mniej więcej połowę tego, co zwykły mostek.
• Podniesiona podstrunnica — podstrunnica, czyli listwa z progami na szyjce, uniesiona nad płytą wierzchnią, co ułatwia grę w wysokich pozycjach. W gitarach flamenco pracownia jej nie stosuje.
• Podłokietnik wbudowany w pudło i asymetryczna szyjka.
• Double top — w większości egzemplarzy od 2021 roku płyta wierzchnia z dwóch warstw drewna, np. świerku i sekwoi. Żaden znany opis nie wspomina o nomeksie, plastrze z tworzywa, który inni lutnicy wkładają między warstwy.

Standardowa menzura, czyli długość drgającej części struny od siodełka przy główce do siodełka na mostku, wynosi 650 mm. Zdarzają się egzemplarze o menzurze 630, 640 i 660 mm. W nowszych instrumentach pojawiają się progi True Temperament i ArcFret o falistym albo łukowym przebiegu oraz zdobienia z bursztynu bałtyckiego i kości mamuta.

Pracownia podaje, że rezonator WAVE powiększa drgającą powierzchnię płyty o około 20%, a tuby akustyczne wydłużają wybrzmienie, czyli czas trwania dźwięku, nawet o 20%. Są to deklaracje producenta bez opisu pomiaru. Na forach Delcamp i Alembic Club podawano je w wątpliwość; posiadacze gitar zgodnie zauważali jednak, że instrumenty te brzmią wyraźnie inaczej niż tradycyjna gitara hiszpańska.

Patent

Jedynym znalezionym patentem lutnika jest patent europejski EP 3340231 B1 Guitar neck (polskie zgłoszenie: „Szyjka gitary”); twórcą jest Rafał Turkowiak, zgłaszającym — firma Turkowiak Guitars. Według opisu w Google Patents szyjka ma wydrążoną część przednią z elementem usztywniającym. Po obu stronach jej podstawy, przy przejściu w pudło, znajdują się przelotowe otwory działające jak tuby akustyczne, połączone z wnęką przez komory pod podstrunnicą. Celem jest lepsze przenoszenie drgań przez szyjkę na pudło. Pracownia nazywa to rozwiązanie Acoustic Tubes.

Etap	Oznaczenie	Data
zgłoszenie w Polsce (pierwszeństwo)	PL419826	15.12.2016
publikacja polskiego zgłoszenia	PL419826A1	18.06.2018
zgłoszenie europejskie	EP 17001980.6	05.12.2017
publikacja zgłoszenia europejskiego	EP 3340231 A1	27.06.2018
udzielenie patentu	EP 3340231 B1	30.09.2020
walidacja w Polsce	PL3340231T3	2021

Klasyfikacja patentowa CPC: G10D1/08 (gitary) i G10D3/06 (gryfy i podstrunnice). Według Google Patents ochrona wygasła w większości państw objętych patentem: w Polsce i w Wielkiej Brytanii od 5 grudnia 2023 roku, w Niemczech od 2 lipca 2024 roku, a we Francji, Irlandii, Luksemburgu, Szwajcarii i Belgii już w 2020 roku — z powodu niewniesienia opłat albo braku tłumaczenia. Rodzina patentowa nie obejmuje zgłoszeń poza Europą.

Serie i drewno

Nazwy serii zmieniały się z czasem; strona pracowni zastrzega, że serie o dawnych nazwach, pokazane w dziale „Museum”, nie są dziś w ofercie. Wcześniejsze kolekcje nosiły nazwy The Queen of Guitars, Black Diamond i Ancient Queen of Guitars.

Seria	Charakter	Przykłady
Opus Prime	linia podstawowa	świerk i palisander boliwijski (nr 679, 748)
Opus Virtuoso	linia flagowa	nr 766: sekwoja i świerk alpejski, amboina
Opus Virtuoso Tornavosette	odmiana z tornavozem	tornavoz: metalowy stożek w otworze rezonansowym, znany z gitar Antonia de Torresa
Opus Magnum	egzemplarze jednostkowe z dawnego drewna	nr 745: kauri i płomienista sekwoja
Four Seasons, The Ascent	kolekcje nazwane	nr 700 „Spring”, nr 786 „Soul – Awakening”

Najbardziej nietypowym materiałem jest kauri z Nowej Zelandii — drewno, które przeleżało w ziemi dziesiątki tysięcy lat, sprzedawane z certyfikatem wieku. Pracownia buduje też gitary flamenco i dziesięciostrunowe, a także gitary crossover, czyli klasyczne z szyjką połączoną z pudłem na 14. progu.

Według kart sklepowych numery egzemplarzy rosną z biegiem lat: około 266 w 2019 roku, 417 w 2021, 520 w 2023, 766 w 2026.

Muzycy i kolekcjonerzy

Niezależne źródła nie wymieniają zawodowych gitarzystów grających stale na gitarach Turkowiaka. Strona pracowni pokazuje Ala Di Meolę z gitarą Opus Virtuoso „Ember” i wymienia Andy’ego McKee, a w nagraniach gitary prezentują Donia Foglia i T. Dziubiński (strona podaje tylko inicjał imienia). Według INNPoland amerykański kolekcjoner Walter Downs kupił dziesięciostrunową gitarę „The Queen of Guitars” za 60 tys. zł.

Na rynku

Według strony pracowni gitary powstają głównie na indywidualne zamówienie, z zaliczką 50%. Sprzedają je też sklepy w Polsce i za granicą. Według INNPoland w 2016 roku najtańsza gitara kosztowała 7490 zł, a najdroższa 60 000 zł.

Instrument	Cena	Źródło, rok odczytu
Opus Prime, klasyczna / flamenco / akustyczna	6500 / 6750 / 6950 euro netto	cennik Turkowiak Guitars, 2026
Opus Virtuoso / Tornavosette / Opus Magnum / Masterpiece	od 10 500 / 15 000 / 25 000 / 60 000 euro netto	cennik Turkowiak Guitars, 2026
Opus Prime nr 774	28 000 zł	lutniczegitaryklasyczne.pl, 2026
Opus Magnum nr 745	129 000 zł	lutniczegitaryklasyczne.pl, 2026
Opus Magnum nr 750	25 000 euro	Happy Guitar, 2026
Opus Virtuoso nr 766	17 990 euro	Siccas Guitars, 2026
Opus Virtuoso OM nr 687 (struny stalowe)	9150 funtów	WM Guitars, 2026

Sporne szczegóły

• Rok pierwszej gitary. INNPoland: w roku ukończenia kursu, około 1981. Biogramy u sprzedawców: dwa lata później, w wieku około 17 lat; Guitarras de Luthier: 1983. Rok 1986 podawany przez pracownię to zapewne początek pracowni, lecz żadne źródło tego nie rozstrzyga.
• Oznaczenie patentu. Strona lutnika podaje „A1” (publikacja zgłoszenia, 2018), sklepy Siccas i WM Guitars — „B1” (patent udzielony, 2020). Właściwe jest oznaczenie B1.
• Mostek „opatentowany”. Siccas i WM Guitars piszą o opatentowanym mostku z otworami. Patent EP 3340231 dotyczy wyłącznie szyjki, a strona lutnika, opisując mostek przelotowy, o patencie nie wspomina. Patentu na mostek nie znaleziono.
• Wiek drewna kauri. INNPoland (2016): ponad 45 tys. lat; strona pracowni i sklepy (2026): około 50 tys. lat.
• Cena nr 766. Karta w sklepie Siccas podaje jednocześnie cenę 17 990 euro i dopisek „cena na zapytanie”.

Zobacz też

• Użebrowanie wachlarzowe — tradycyjny układ listewek, od którego odchodzi rezonator WAVE
• Antonio de Torres — twórca wzorca gitary klasycznej i tornavozu
• Polska Encyklopedia Gitary — spis wszystkich haseł
• Spis wszystkich haseł

Źródła

1. INNPoland, M. Janik, Polski lutnik buduje gitary ze starożytnego drewna…, 16.09.2016: https://innpoland.pl/129511,polski-lutnik-buduje-gitary-ze-starozytnego-drewna-kosztuja-kilkadziesiat-tysiecy-zlotych-ale-kupuje-je-caly-swiat
2. Google Patents, EP3340231B1 Guitar neck: https://patents.google.com/patent/EP3340231B1/en
3. Google Patents, PL419826A1 Szyjka gitary: https://patents.google.com/patent/PL419826A1/pl
4. Rafał Turkowiak, strona archiwalna: https://rafalturkowiak.pl
5. Rafał Turkowiak, O mnie: https://rafalturkowiak.pl/o-mnie/
6. Rafał Turkowiak, Rezonator typu WAVE: https://rafalturkowiak.pl/innowacje/rezonator-typu-wave/
7. Rafał Turkowiak, Przelotowy mostek: https://rafalturkowiak.pl/innowacje/przelotowy-mostek/
8. Rafał Turkowiak, Acoustic Tubes: https://rafalturkowiak.pl/innowacje/acoustic-tubes/
9. Turkowiak Guitars, strona główna: https://turkowiakguitars.com/
10. Turkowiak Guitars, Classical: https://turkowiakguitars.com/nylon/classical
11. Turkowiak Guitars, Flamenco: https://turkowiakguitars.com/nylon/flamenco
12. Turkowiak Guitars, Opus Magnum: https://turkowiakguitars.com/series/opus-magnum/
13. Turkowiak Guitars, cennik: https://turkowiakguitars.com/commission/pricing
14. Siccas Guitars, Rafal Turkowiak: https://www.siccasguitars.com/blogs/luthiers/rafal-turkowiak
15. Siccas Guitars, kolekcja Rafał Turkowiak: https://www.siccasguitars.com/collections/rafal-turkowiak?page=1
16. Siccas Guitars, Opus Virtuoso nr 766 (2026): https://www.siccasguitars.com/products/rafal-turkowiak-2026-opus-virtuoso-no-766
17. Siccas Guitars, The Queen of Guitars Black Diamond nr 520 (2023): https://www.siccasguitars.com/products/rafal-turkowiak-2023-the-queen-of-guitars-black-diamond-no-520-63-cm
18. Siccas Guitars, Opus Prime nr 679 (2024): https://www.siccasguitars.com/products/rafal-turkowiak-2024-opus-prime-no-679
19. Siccas Guitars, Opus Prime nr 680 (2024): https://www.siccasguitars.com/products/rafal-turkowiak-opus-prime-2024-no-680
20. Siccas Guitars, Opus Prime nr 721 (2025; w adresie strony omyłkowo „no-722”): https://www.siccasguitars.com/products/rafal-turkowiak-2025-opus-prime-no-722
21. Siccas Guitars, Opus Prime nr 748 (2026): https://www.siccasguitars.com/products/rafal-turkowiak-2026-opus-prime-no-748
22. Siccas Guitars, double top nr 440 (2022): https://www.siccasguitars.com/products/rafal-turkowiak-2022-doubletop-no-440
23. Siccas Guitars, Rafał Turkowiak 2010: https://www.siccasguitars.com/products/rafal-turkowiak-2010
24. WM Guitars, Turkowiak Guitars: https://www.wmguitars.com/collections/turkowiak-guitars
25. WM Guitars, Opus Virtuoso OM nr 687: https://www.wmguitars.com/products/turkowiak-opus-virtuoso-om-687-handmade-double-top-guitar
26. Guitarras de Luthier, Rafal Turkowiak: https://guitarrasdeluthier.com/en/manufacturer/rafal-turkowiak-guitars/336
27. Siccas Guitars, Donia Foglia: https://www.siccasguitars.com/blogs/guitarists/donia-foglia
28. Guitarras de Luthier, Opus Virtuoso 2026 (inny egzemplarz, płyta z cedru): https://www.guitarrasdeluthier.com/en/product/guitar-rafal-turkowiak-opus-virtuoso-cedar/2851
29. Guitar Salon International, 2019 Rafal Turkowiak SP/ME: https://www.guitarsalon.com/pl/product/2019-rafal-turkowiak-sp-me
30. lutniczegitaryklasyczne.pl, Opus Magnum nr 745: https://lutniczegitaryklasyczne.pl/produkt/gitara-klasyczna-turkowiak-double-top-opus-magnum-745/
31. lutniczegitaryklasyczne.pl, Opus Prime nr 774: https://lutniczegitaryklasyczne.pl/produkt/gitara-klasyczna-turkowiak-double-top-opus-prime-774/
32. Happy Guitar, Opus Magnum nr 750: https://happyguitar.eu/shop/classical-guitars/turkowiak-double-top-acoustic-guitar-opus-magnum-750/
33. Gardiner Houlgate, aukcja, gitara Crossover 2019: https://auctions.gardinerhoulgate.co.uk/catalogue/lot/a58efdb63da7b083c8fffdb9a1f2133d/63b778f7668dabe928d3800924a99077/guitars-and-related-items-timed-online-auction-lot-18
34. Forum Delcamp, Turkowiak Guitars: https://www.classicalguitardelcamp.com/viewtopic.php?p=1483833
35. Forum Delcamp, Rafał Turkowiak Grand Auditorium: https://www.classicalguitardelcamp.com/viewtopic.php?p=1623221
36. Alembic Club, Acoustic tubes in a guitar neck… What next?: https://club.alembicguitars.com/index.php?msg=297852