Enrique García (Enrique García Castillo, 1868–1922) to hiszpański lutnik, budowniczy gitar klasycznych. Urodził się w Madrycie i tam terminował w warsztacie Ramírezów, a od 1895 roku do śmierci prowadził własną pracownię w Barcelonie.
Znak rozpoznawczy: dodał do wachlarza pod płytą wierzchnią gitary ósmą, niesymetryczną listewkę po stronie strun wysokich, a na etykietach umieszczał wizerunek medalu z wystawy w Chicago z 1893 roku.
| Kraj | Hiszpania |
| Lata życia | 1868 (Madryt) – 31 października 1922 (Barcelona) |
| Pracownia | Barcelona, od 1902 Paseo de San Juan 110 |
| Nauka | warsztat Ramírezów w Madrycie, od 1883 (nauczyciel sporny) |
| Szkoła | barcelońska, której uchodzi za założyciela |
| Następca | Francisco Simplicio |
| Instrumenty | gitary klasyczne; według etykiety także bandurrie i lutnie |
| Gdzie kupić dziś | wyspecjalizowani handlarze dawnymi gitarami i aukcje |
Spis treści
Życie
Enrique García urodził się w 1868 roku w Madrycie jako syn lutnika Juana Garcíi. W 1883 roku, mając piętnaście lat, rozpoczął naukę w madryckim warsztacie Ramírezów. Później pracował u Manuela Ramíreza jako majster, czyli kierownik warsztatu. Według Wikipedii Manuel, gdy zatrudnił się jako elektryk w madryckiej spółce elektrycznej, zostawił pracownię w rękach Garcíi. Kto dokładnie był jego nauczycielem, omawia dział „Sporne szczegóły”.
W 1895 roku García odszedł od Ramíreza, przeniósł się do Barcelony i otworzył tam własną pracownię. Działała ona kolejno pod trzema adresami, a ostatni z nich potwierdza etykieta gitary z 1919 roku.
| Rok | Wydarzenie |
|---|---|
| 1868 | narodziny w Madrycie |
| 1883 | początek nauki w warsztacie Ramírezów |
| 1893 | medal z Wystawy Światowej w Chicago pojawia się na jego etykietach (zob. „Sporne szczegóły”) |
| 1895 | przeprowadzka do Barcelony; pracownia przy calle Aragón 309 |
| 1899 | pracownia przy calle Aragón 455 |
| 1902 | pracownia przy Paseo de San Juan 110, ostatnia, do śmierci |
| ok. 1912 | wiele gitar wysyła do Ameryki Południowej, głównie do Argentyny |
| 1919 | do pracowni przychodzi Francisco Simplicio |
| 1922 | śmierć 31 października w Barcelonie; pracownię przejmuje Simplicio |
Do Ameryki Południowej trafiła znaczna część jego gitar: gitarę z 1915 roku, dziś w kolekcji Harrisa w Konserwatorium Muzycznym w San Francisco, wysłano do Buenos Aires. Według Fine Fretted García numerował instrumenty od 1900 roku i do śmierci doszedł do numeru 272; R. E. Brune pisze o 272 znanych gitarach. Fine Fretted szacuje cały jego dorobek na 340–360 gitar, a o latach 90. XIX wieku, gdy gitar jeszcze nie numerował, pisze, że na jedną poświęcał około pięciu i pół tygodnia, czyli robił około dziewięciu rocznie.
Instrumenty
Gitary Garcíi wyrastają z tradycji Antonia de Torresa. Najbardziej znaną ich cechą jest użebrowanie płyty wierzchniej, czyli układ listewek przyklejonych od spodu, które usztywniają płytę i kierują jej drganiami. Zamiast zwykłych siedmiu listewek wachlarza García umieszczał osiem, a ósmą ustawiał niesymetrycznie, po stronie strun wysokich. Według Guitar Salon International Ignacio Fleta używał później dziewięciu listewek. Według R. E. Brunego podobny układ stosował też José Ramírez.
Płyty wierzchnie robił ze świerka. Boki i tył najczęściej z palisandru brazylijskiego, rzadziej z mahoniu, klonu albo pau ferro. Wykończeniem był szelak, naturalna żywica, nakładany ręcznie cienkimi warstwami; taki sposób wykańczania to politurowanie. Zdobienia sięgały od bardzo skromnych po bogate inkrustacje i rzeźbione główki; gitary z lat 1919–1922 są zdobione bogaciej niż wcześniejsze.
Nieliczne gitary, tak zwane „modele Torresa”, mają tornavoz: metalową tubę umieszczoną pod otworem rezonansowym, która zmienia rezonans pudła. Menzura, czyli długość drgającej struny od siodełka przy główce do mostka, wynosi zwykle 645–650 mm, a siodełko, listewka, na której przy główce opierają się struny, ma szerokość 49–51 mm.
Etykiety gitar z czasów barcelońskich przedstawiają medal z Wystawy Światowej w Chicago z 1893 roku; według Fine Fretted widnieje na nich napis „Primer Premio en la Exposition de Chicago 1893” (pierwsza nagroda na wystawie w Chicago; pisownia „Exposition” za sprzedawcą, po hiszpańsku poprawnie „Exposición”). Etykieta gitary z 1919 roku nazywa Garcíę budowniczym gitar, bandurrii i lutni („constructor guitarra bandurrias y laudes”) i ma odręczny numer „Gtrra. 215”. Według R. E. Brunego zachowała się faktura na gitarę nr 195 z 1918 roku: kosztowała ona wtedy 1000 peset.
Zachowane gitary
| Rok i numer | Boki i tył | Menzura / siodełko | Uwagi | Źródło |
|---|---|---|---|---|
| 1903, nr 13 | mahoń kubański | 645 mm / 51 mm | masa 1060 g | Galerie des Luthiers |
| 1905, nr 66 | palisander brazylijski | 645 mm / 50 mm | gitara Marii C. Palanki | Siccas Guitars |
| 1907, nr 81 | palisander brazylijski | 652 mm / 50 mm | „model Torresa” z tornavozem | Fine Fretted |
| 1914, nr 155 | palisander brazylijski | 650 mm / 48,5 mm | — | Siccas Guitars |
| 1915 | palisander | — | wysłana do Buenos Aires | SFCM, kolekcja Harrisa |
| 1916 | palisander brazylijski | 650 mm / 49 mm | nowa płyta wierzchnia z 1973 r. | Flamenco Guitars for Sale |
| 1918, nr 195 | palisander brazylijski | 645 mm / — | zachowana faktura | R. E. Brune |
| 1920, nr 235 | palisander brazylijski | 645 mm / 49,5 mm | — | Siccas Guitars |
Muzycy
Na gitarach Garcíi grał Francisco Tárrega; znane są dwa należące do niego egzemplarze: nr 43 z 1904 roku i nr 74 z 1906 roku. Na gitarach Garcíi grał także gitarzysta i pedagog Domingo Prat; według Siccas Guitars w chwili śmierci, w 1944 roku, miał co najmniej trzy.
| Muzyk | Co wiadomo |
|---|---|
| Francisco Tárrega | gitary nr 43 (1904) i nr 74 (1906) |
| Domingo Prat | grał na gitarach Garcíi; według Fine Fretted w 1908 r. zawiózł jedną do Argentyny |
| Graciano Tarragó | według Flamenco Guitars for Sale właściciel gitary z 1916 r. |
| María Luisa Anido, Emilio Pujol, Daniel Fortea | według Fine Fretted grali na jego gitarach z lat 1904–1918 |
| Agustín Barrios | według Fine Fretted nagrywał na gitarze z 1923 r., zapewne dokończonej już przez Simplicia |
Następca i szkoła barcelońska
Francisco Simplicio (1874–1932) przyszedł do pracowni Garcíi w 1919 roku. Po śmierci mistrza w 1922 roku przejął jego warsztat, narzędzia i szablony. Według Wikipedii do 1925 roku sprzedawał gitary pod nazwiskiem Garcíi i podpisywał się na etykietach jako „jedyny uczeń i następca Enrique Garcíi”.
Określenie „jedyny uczeń” pochodzi z etykiet samego Simplicia, czyli z jego własnej reklamy, a nie z niezależnego źródła. Guitar Salon International wymienia Simplicia tylko wśród lutników, na których García wpłynął, a Siccas Guitars pisze, że z nim „ściśle współpracował”.
Garcíę uważa się za założyciela szkoły barcelońskiej (katalońskiej), choć sam był madrytczykiem i wyszedł ze szkoły madryckiej. Do kręgu jego wpływu należą Miguel Simplicio, Enrique Sanfeliu i Ignacio Fleta. Fletę łączy z Garcíą wpływ, nie nauka.
Na rynku
Gitary Garcíi krążą wyłącznie na rynku antykwarycznym. W październiku 2026 roku w polskich sklepach nie było żadnej, a w katalogach domów aukcyjnych Brompton’s, Christie’s, Bonhams i Tarisio nie znaleziono ani jednej. Archiwalne karty jego gitar, zwykle bez ceny, publikują Guitar Salon International, Siccas Guitars i Flamenco Guitars for Sale.
| Gitara | Sprzedawca | Cena |
|---|---|---|
| 1907, nr 81, z tornavozem | Fine Fretted (USA) | 60 000 $, sprzedana (odczyt: październik 2026; rok transakcji nieznany) |
| 1918, nr 195 | faktura pierwotna (według R. E. Brunego) | 1000 peset (1918) |
| 1919, palisander i świerk | La Suite Subastas, Barcelona, aukcja 18.12.2025 | szacunku ani wyniku strona nie podaje |
Sporne szczegóły
- Nauczyciel. Siccas Guitars, guitar-list i Wikipedia (hasło o Simpliciu) wskazują José Ramíreza I. Flamenco Guitars for Sale i R. E. Brune wskazują Manuela Ramíreza, a Guitar Salon International i SFCM obu braci. Najspójniejszą wersję podaje Fine Fretted: nauka u José od 1883 roku, potem praca u Manuela od 1890 roku, kiedy Manuel otworzył własny warsztat. Zdanie, że García był uczniem Manuela Ramíreza, jest więc uproszczeniem.
- Medal z Chicago (1893). Guitar Salon International, Siccas Guitars i Fine Fretted piszą o pierwszej nagrodzie dla gitar Garcíi. Wikipedia przypisuje medal z Chicago samemu Manuelowi Ramírezowi. Według Fine Fretted księga nagród wystawy podaje Garcíę jako lutnika z Barcelony, podczas gdy José L. Romanillos umieszcza go w tym roku w Madrycie u Ramíreza. Nie wiadomo, czy nagroda dotyczyła gitar z warsztatu Ramíreza wykonanych przez Garcíę.
- Liczba gitar. 272 znane gitary (R. E. Brune; u Fine Fretted to ostatni numer), 340–360 instrumentów (Fine Fretted) albo 300–400 (Siccas Guitars).
- Listewki wachlarza. Osiem to reguła; gitara z 1897 roku opisana przez Fine Fretted ma dziewięć, ale jej dane są niespójne z datą rozpoczęcia numeracji.
Zobacz też
- Manuel Ramírez — lutnik, u którego García był majstrem
- Ramírez — madrycki ród lutników
- Francisco Tárrega — gitarzysta, który grał na gitarach Garcíi
- Fleta — barcelońska pracownia z kręgu wpływu Garcíi
- Użebrowanie wachlarzowe — układ listewek pod płytą wierzchnią gitary
- Spis wszystkich haseł
Źródła
- Guitar Salon International, Luthier Enrique Garcia: https://www.guitarsalon.com/luthier-enrique-garcia
- Guitar Salon International, 1903 Enrique Garcia SP/MH: https://www.guitarsalon.com/product/1903-enrique-garcia-sp-mh
- Guitar Salon International, 1912 Enrique Garcia SP/CSAR: https://www.guitarsalon.com/product/1912-enrique-garcia-sp-csar
- Guitar Salon International, 1918 Enrique Garcia SP/CSAR: https://www.guitarsalon.com/product/1918-enrique-garcia-sp-csar-1
- Guitar Salon International, 1920 Enrique Garcia SP/CSAR: https://www.guitarsalon.com/product-1920-enrique-garcia-sp-csar
- Siccas Guitars, Enrique García: Founder of the Barcelona School: https://www.siccasguitars.com/blogs/luthiers/enrique-garcia-luthier
- Siccas Guitars, Enrique García 1905: https://www.siccasguitars.com/products/enrique-garcia-1905
- Siccas Guitars, Enrique García 1914: https://www.siccasguitars.com/products/enrique-garcia-1914-2
- Siccas Guitars, Enrique García 1919 ex Renata Tarragó: https://www.siccasguitars.com/products/enrique-garcia-1919-ex-renata-tarrago
- Siccas Guitars, Enrique García 1920: https://www.siccasguitars.com/products/enrique-garcia-1920
- Fine Fretted, 1907 Enrique Garcia, Torres model with tornavoz, No. 81: https://finefretted.com/instrument/1907-enrique-garcia-1868-1922-torres-model-with-tornavoz-number-81
- Fine Fretted, 1897 Enrique Garcia: https://finefretted.com/instrument/1897-enrique-garcia-1868-1922-signed
- R. E. Brune, 1918 Enrique Garcia No. 195: https://rebrune.com/1918enriquegarcia
- Galerie des Luthiers, Enrique Garcia 1903: https://www.galeriedesluthiers.com/guitars/enrique-garcia-1903/
- Flamenco Guitars for Sale, gitara klasyczna Enrique García 1916: https://www.flamencoguitarsforsale.net/en/enrique-garcia-guitars/classical-guitar-enrique-garcia-1916/
- San Francisco Conservatory of Music, kolekcja Harrisa, Enrique Garcia 1915: https://sfcm.edu/node/14863
- San Francisco Conservatory of Music, kolekcja Harrisa, Francisco Simplicio 1929: https://sfcm.edu/study/majors/guitar/harris-guitar-collection/francisco-simplicio-1929
- La Suite Subastas (auction.fr), lot 26-B, Enrique García 1919: https://www.auction.fr/en-US/lot/enrique-garcia-madrid-1868-barcelona-1922-rosewood-and-spruce-spanish-guitar-comes-with-a-84602826
- Wikipedia, Francisco Simplicio: https://en.wikipedia.org/wiki/Francisco_Simplicio
- Wikipedia, Manuel Ramírez (guitar maker): https://en.wikipedia.org/wiki/Manuel_Ram%C3%ADrez_(guitar_maker)
- Wikipedia, Ramírez Guitars: https://en.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%ADrez_Guitars
- guitar-list, Enrique Garcia: https://www.guitar-list.com/node/41526