Lite drewno i laminat to dwa sposoby wykonania płyt pudła gitary. Płyta lita (ang. solid, hiszp. maciza) powstaje z jednego kawałka drewna albo z dwóch lustrzanie dobranych połówek sklejonych w osi, a płyta laminowana (ang. laminate, laminated, hiszp. laminado), czyli sklejka, składa się z kilku cienkich warstw sklejonych tak, że włókna sąsiednich warstw biegną na krzyż.
Znak rozpoznawczy: jedno słowo w karcie instrumentu — „lity” (ang. solid) albo jego brak — oddziela trzy szczeble tej samej oferty: gitarę w całości laminowaną, gitarę z litą płytą wierzchnią i gitarę w całości litą.
| Dziedzina | budowa gitary, drewno |
| Inne nazwy | płyta lita: ang. solid, hiszp. maciza; płyta laminowana: sklejka, w sklepach także fornir, u Taylora ang. layered wood (drewno warstwowe) |
| Dotyczy | płyty wierzchniej oraz boków i dna pudła |
| Rozpoznanie | opis producenta: ang. „Solid…” (lita), „All Solid” (w całości lita), hiszp. „maciza” (lita); przekrój krawędzi otworu rezonansowego |
| Typowy przedział cen | Polska, październik 2026: w całości laminowana ok. 480–790 zł; z litą płytą wierzchnią ok. 890–3330 zł; w całości lita od ok. 5330 zł |
Spis treści
Budowa
Pudło gitary tworzą płyta wierzchnia (z otworem rezonansowym), dno i dwa boki. Płyta lita to deska wycięta z pnia, a płyta wierzchnia składa się zwykle z dwóch połówek tej samej deski, sklejonych wzdłuż osi gitary. Płyta laminowana powstaje z cienkich warstw drewna połączonych klejem pod ciśnieniem i w podwyższonej temperaturze. Włókna kolejnych warstw biegną na krzyż. Zewnętrzną warstwą bywa fornir, czyli cienki płat ładniejszego drewna położony na tańszym.
Tanie gitary klasyczne mają boki i dno ze sklejki, bo ułatwia ona produkcję maszynową. Gitary wysokiej klasy mają boki i dno z litego drewna. Laminat jest tańszy od drewna litego.
| Szczebel | Płyta wierzchnia | Boki i dno | Przykład |
|---|---|---|---|
| w całości laminowana | laminat | laminat | Admira Alba (według sklepu Forsyths) |
| lita płyta wierzchnia | lita | laminat | Alhambra 4P, Fender CN-60S, Cordoba GK Studio |
| w całości lita (ang. all solid) | lita | lite | Alhambra 7P Classic, Cordoba C10, Yamaha seria GC |
Odmiany laminatu
Słowem „laminat” określa się materiały bardzo różne. Najprostszy to sklejka w całości z drewna; u Taylora trójwarstwowa, z rdzeniem z topoli. Amerykański wytwórca Martin stosuje HPL (ang. high-pressure laminate, laminat wysokociśnieniowy), który sam nazywa trwałym materiałem kompozytowym. Według pisma Acoustic Guitar HPL to zdjęcie słojów nadrukowane na warstwy włókna drzewnego, w dotyku „niemal jak winyl”. Z HPL Martin wykonuje także całe pudła, z płytą wierzchnią włącznie (model LX Black). Taylor ostrzega, że część tanich „laminatów” to fornir na formice, żywicy albo płycie MDF, a niekiedy wręcz nadruk słojów.
Osobną sprawą jest współczesna w gitarze klasycznej podwójna płyta (ang. double top): według angielskiej Wikipedii to dwie bardzo cienkie płytki drewna rozdzielone warstwą tworzywa Nomex. Nie jest to sklejka w zwykłym znaczeniu. Lutnik James Lister z forum Delcamp zauważa, że płyta sklejana na krzyż traci sztywność wzdłuż włókien, co trzeba wyrównać użebrowaniem, czyli układem listewek pod płytą.
Brzmienie
Źródła zgodnie podają, że o brzmieniu gitary decyduje przede wszystkim płyta wierzchnia, a boki i dno mają mniejsze znaczenie. Producenci i sprzedawcy (Taylor, Andertons, Acoustic Centre, The Acoustic Shoppe) tłumaczą, że płyta lita drga swobodniej, a w laminacie klej i krzyżowo ułożone włókna ograniczają ruch drewna, dlatego lita płyta ma brzmieć pełniej i bogaciej. Sam Taylor przyznaje, że jego laminat nie daje takiej szczegółowości dźwięku jak lite boki i dno.
Twierdzenia te opierają się na wrażeniach słuchowych; The Acoustic Shoppe przyznaje, że jej porównanie było nieformalne. Pomiary porównujące płytę litą z laminowaną dotyczą jak dotąd pianina: zespół Giacoma Squicciariniego z Southampton stwierdził w 2016 roku, że lita świerkowa płyta rezonansowa drga i promieniuje silniej w paśmie średnich i wysokich częstotliwości niż płyta laminowana. Płyty różniły się jednak także liczbą żeber.
Wilgotność i pękanie
Drewno pracuje, czyli pęcznieje i kurczy się wraz ze zmianami wilgotności powietrza. Instrument z litego drewna przechowywany w powietrzu znacznie suchszym niż to, w którym go zbudowano, może pęknąć, zwłaszcza na płycie wierzchniej. Lite drewno bywa też podatne na wypaczanie.
Laminat lepiej znosi wahania wilgotności i temperatury, rzadziej pęka i się wypacza. Przyczyną jest krzyżowe ułożenie warstw: każda warstwa hamuje ruch sąsiedniej w płaszczyźnie płyty. Martin pisze to samo o swoim HPL.
| Materiał | Kierunek | Zmiana wymiaru |
|---|---|---|
| drewno lite | w poprzek włókien, stycznie do słojów | zwykle 6–10% |
| drewno lite | w poprzek włókien, promieniowo | zwykle 3–5% |
| drewno lite | wzdłuż włókien | 0,1–0,2% |
| sklejka | szerokość i długość | zwykle poniżej 1% |
| sklejka | grubość | tyle samo co drewno lite |
Jak rozpoznać
Najpewniejszym źródłem jest opis producenta. Zapis w rodzaju „Solid Spruce Top” (ang.) albo „tapa de pícea maciza” (hiszp.), czyli „lita świerkowa płyta wierzchnia”, znaczy, że lita jest tylko płyta wierzchnia. „All Solid Woods” (ang.) albo „Completamente macizo: Sí” (hiszp.), czyli „wszystko z litego drewna”, znaczy, że lite są płyta wierzchnia, boki i dno.
- Brak słowa „lity” zwykle oznacza laminat. Yamaha pisze „Solid” (lity) tylko przy litym drewnie, a słowa „laminate” (laminat) nie używa wcale: przy modelu C40II podaje samo „Spruce” (świerk). Podobnie w Alhambrze 4P: Thomann.pl podaje przy bokach i dnie sam „palisander”, a inne sklepy — „laminowany palisander”.
- Gatunek bez nazwy. W serii C i w modelu CG102 Yamaha opisuje boki i dno jako „Locally Sourced Tonewood” (ang. drewno tonalne pozyskiwane lokalnie), czyli drewno zależne od dostępności.
- W sklepach fornir i laminat znaczą to samo. Thomann.pl nazywa tę samą konstrukcję w serii Cordoba C5 raz „fornirem mahoniowym”, raz „laminowanym mahoniem”.
- Krawędź otworu rezonansowego. Według sklepu Andertons w płycie litej słoje biegną przez całą grubość, a w laminacie widać warstwy. Uczestnicy forum Delcamp przestrzegają, że za warstwy można wziąć wzmocnienie obrzeża otworu albo gruby lakier.
Na rynku
Wszystkie trzy szczeble występują w ofercie tych samych marek. Yamaha stosuje litą płytę wierzchnią od modelu CG122, a w serii GC lite jest całe pudło (zob. przegląd serii Yamahy). Admira ma według sklepów model Alba w całości laminowany i model Malaga z litą płytą wierzchnią z cedru.
| Model | Konstrukcja | Cena | Źródło |
|---|---|---|---|
| Admira Alba 4/4 | w całości laminowana | 484–788 zł | e-katalog.pl |
| Fender CN-60S | lita płyta wierzchnia, laminat | 888 zł | Thomann.pl |
| Admira Malaga | lita płyta wierzchnia | 1190–1317 zł | e-katalog.pl |
| Yamaha CG122MC | lita płyta wierzchnia | 1299 zł | Thomann.pl |
| Cordoba C5 CD | lita płyta wierzchnia, fornir | 1644 zł | Thomann.pl |
| Alhambra 1C HT | lita płyta wierzchnia | 1666 zł | Thomann.pl |
| Alhambra 4P | lita płyta wierzchnia, laminowany palisander | 3333 zł | Thomann.pl |
| Alhambra 7P Classic | w całości lita | 5333 zł | Thomann.pl |
| Cordoba C10 Cedar | w całości lita | 5499 zł | Thomann.pl |
Ceny pochodzą z pojedynczych ofert i są tylko orientacyjne. Według brytyjskiego sklepu Music Street gitary z litą płytą kosztują od ok. 300 do ponad 2000 funtów, a laminowane od ok. 100 do ok. 800 funtów. Taylor podawał w 2018 roku, że wszystkie jego modele mają litą płytę wierzchnią, a lite boki i dno — serie od 300 wzwyż.
Sporne szczegóły
- Czy lita płyta zawsze brzmi lepiej. Sklep Andertons pisze, że lite płyty brzmią „obiektywnie” inaczej i lepiej. Uczestnicy forum Delcamp opisują laminowane gitary z lat 70., które brzmiały lepiej niż droższe lite, bo ich zdaniem decyduje wykonanie. Adam Perlmutter (Acoustic Guitar, 2016) pisze o Martinie DCX1AE z bokami i dnem z HPL, że brzmi „tak samo dobrze, jeśli nie lepiej” niż niektóre gitary w całości lite. Ślepej próby brak.
- Czy lita płyta „otwiera się” z wiekiem. Taylor i sklepy piszą, że lite drewno brzmi z latami i graniem coraz lepiej, a laminat stale tak samo. Badania skrzypiec temu przeczą: w porównaniu Ra Inty, Johna Smitha i Joego Wolfe’a (2005) skrzypiec granych przez trzy lata ze skrzypcami bliźniaczymi, nieużywanymi, słuchacze nie wykazali istotnej preferencji, a zespół Claudii Fritz (2026) po pół roku codziennej gry nie znalazł zmian większych niż wywołane warunkami otoczenia. C.M. Hutchins (1998) zmierzyła jednak, według relacji z forum Delcamp, zmiany tłumienia po długiej grze. Badań gitar w tej sprawie brak.
- HPL a brzmienie. Taylor pisze, że HPL i inne laminaty nie wnoszą różnic brzmieniowych, jakie daje gatunek drewna. Tonepedia pisze o gitarze Martina z HPL, że brzmi „inaczej i ładnie”.
- Płyta Yamahy C40II. Sklep Elderly podaje „laminowany świerk”, sklep Pecknel Music — „lity świerk”. Yamaha pisze samo „Spruce” (świerk), co przy jej sposobie opisu przemawia za laminatem, ale wprost tego nie rozstrzyga.
- Alhambra 4P A i 1C HT. Sklep Boullard ma przy 4P A w adresie strony „solid rosewood” (ang. lity palisander), a w opisie „laminowany palisander”. Przy 1C HT Thomann.pl podaje boki i dno z mahoniu, Lisbon Music Shop — z laminowanego sapele.
Zobacz też
- Użebrowanie wachlarzowe — listewki pod płytą wierzchnią gitary
- Gitary klasyczne Yamaha — przegląd serii — od której serii Yamaha ma litą płytę wierzchnią
- Alhambra — modele na wszystkich trzech szczeblach
- Admira — gitary dla uczniów, laminowane i z litą płytą wierzchnią
- Yamaha — historia japońskiego wytwórcy
- Spis wszystkich haseł
Źródła
- Taylor Guitars, Guitarology: Solid, Layered, and Laminate Acoustic Guitar Woods (2018): https://blog.taylorguitars.com/buyers-resources/guitarology-solid-layered-laminate-acoustic-guitar-woods
- Taylor Guitars, Tonewoods: https://www.taylorguitars.com/tonewoods
- Taylor Guitars, Layered Walnut: https://taylorguitars.com/guitars/acoustic/features/body-woods/layered-walnut
- Martin Guitar, X Series: https://www.martinguitar.com/x-series/
- Martin Guitar, LX Black: https://www.martinguitar.com/guitars/LX-Black.html
- Tonepedia o HPL Martina: https://www.tonepedia.com/?p=4061
- Wikipedia (en), Plywood: https://en.wikipedia.org/wiki/Plywood
- Wikipedia (en), Tonewood: https://en.wikipedia.org/wiki/Tonewood
- Wikipedia (en), Classical guitar: https://en.wikipedia.org/wiki/Classical_guitar
- Wikipedia (de), Konzertgitarre: https://de.wikipedia.org/wiki/Konzertgitarre
- The Wood Database, Dimensional Shrinkage: https://www.wood-database.com/wood-articles/dimensional-shrinkage/
- Squicciarini, Miranda Valiente, Thompson, Sound power and vibration levels for two different piano soundboards (2016): https://eprints.soton.ac.uk/399585
- Inta, Smith, Wolfe, Measurement of the Effect on Violins of Ageing and Playing (2005): https://www.phys.unsw.edu.au/jw/reprints/IntaViolin.pdf
- Pauget Ballesteros, Lalitte, Lostanlen, Fritz, arXiv 2605.18305 (2026): https://arxiv.org/abs/2605.18305
- Adam Perlmutter, Acoustic Guitar, recenzja Martin DCX1AE Macassar (2016): https://acousticguitar.com/gear-review-martin-dcx1ae-macassar-is-built-of-laminate-but-its-unmistakably-a-martin/
- Mark Dalton, Premier Guitar, naprawa pęknięć płyty: https://www.premierguitar.com/pro-advice/acoustic-soundboard/acoustic-guitar-crack-repair
- Andertons, Acoustic Guitars: Solid Tops vs. Laminate Tops: https://blog.andertons.co.uk/learn/acoustic-guitars-solid-tops-vs-laminated-tops
- Acoustic Centre, Solid Top vs Laminate Top: https://www.acousticcentre.com.au/blogs/acoustic-centre-guides/solid-top-vs-laminate-top-whats-the-difference
- Music Street, Solid Top vs Laminate: https://www.musicstreet.co.uk/blogs/blog-post/solid-top-vs-laminate-which-guitar-construction-is-right-for-you
- The Acoustic Shoppe, Solid vs Laminate Acoustic Guitars: https://theacousticshoppe.com/a/blog/solid-vs-laminate-acoustic-guitars-does-it-matter
- Forum Delcamp, Could a laminated top sound better than a solid?: https://www.classicalguitardelcamp.com/viewtopic.php?p=301481
- Forum Delcamp, The science of spruce „opening up”: https://www.classicalguitardelcamp.com/viewtopic.php?p=716424
- Yamaha USA, CG & CGX — specyfikacja: https://usa.yamaha.com/products/musical_instruments/guitars_basses/cl_guitars/cg_cgx/specs.html
- Yamaha USA, GC & GCX — specyfikacja: https://usa.yamaha.com/products/musical_instruments/guitars_basses/cl_guitars/gc_gcx/specs.html
- Yamaha USA, C & CX — specyfikacja: https://usa.yamaha.com/products/musical_instruments/guitars_basses/cl_guitars/c_cx/specs.html
- Yamaha UK, C & CX — specyfikacja: https://uk.yamaha.com/en/products/musical_instruments/guitars_basses/cl_guitars/c_cx/specs.html
- Chicago Music Exchange, Yamaha CG122MS: https://www.chicagomusicexchange.com/products/yamaha-cg122ms-matte-finish-spruce-top-classical-18286
- Elderly Instruments, Yamaha C40II: https://www.elderly.com/products/yamaha-c40ii-classical-guitar
- Pecknel Music, Yamaha C40II: https://www.pecknelmusic.com/collections/all/products/yamaha-c40ii-classical-guitar-agyac40ii
- Klundert Music, Yamaha C40 II: https://www.klundertmusic.nl/en/yamaha-c40-ii
- Kirstein, Alhambra 1C Black Satin: https://www.kirstein.de/es/Guitarra-Bajo/Guitarras-de-concierto/Guitarra-clasica-para-adultos/Alhambra-1C-Black-Satin.html
- Thomann ES, Alhambra 5P: https://www.thomann.es/alhambra_5p_a_incl.gig_bag.htm
- Thomann.pl, Yamaha CG122MC: https://www.thomann.pl/yamaha_cg122mc.htm
- Thomann.pl, Alhambra 1C HT: https://www.thomann.pl/alhambra_1c_ht_incl._gigbag.htm
- Thomann.pl, Alhambra 4P: https://www.thomann.pl/alhambra_4p.htm
- Thomann.pl, Alhambra 7P Classic: https://www.thomann.pl/alhambra_7p_classic_incl.gig_bag.htm
- Thomann.pl, Cordoba C5 CD: https://www.thomann.pl/cordoba_c5.htm
- Thomann.pl, wyszukiwanie Cordoba C5: https://www.thomann.pl/search_dir.html?sw=cordoba%20c5
- Thomann.pl, Cordoba GK Studio: https://www.thomann.pl/cordoba_gk_studio.htm
- Thomann.pl, Cordoba C10 Cedar: https://www.thomann.pl/cordoba_c10_cedar.htm
- Thomann.pl, Fender CN-60S: https://www.thomann.pl/fender_cn_60s_natural_wn.htm
- Lisbon Music Shop, Alhambra 1C HT: https://lisbonmusicshop.com/classical-guitars/5016-classical-guitar-alhambra-1c-ht-cedar-sapele.html
- Boullard, Alhambra 4P: https://www.boullard.ch/en/product/guitars-bass/classical-guitars/classics-4-4-adults/163008-alhambra-4-p-650mm-solid-cedar-rosewood/
- Boullard, Alhambra 4P A: https://www.boullard.ch/en/product/guitars-bass/classical-guitars/classics-4-4-adults/181094-alhambra-4p-a-650mm-solid-spruce-solid-rosewood/
- Guitarras de Luthier, Alhambra 4P: https://www.guitarrasdeluthier.com/en/product/alhambra-4p-cedar/1727
- Forsyths, Admira Alba: https://www.forsyths.co.uk/guitars/127965-admira-alba-12-size-classical-guitar.html
- e-katalog.pl, Admira Alba 4/4: https://e-katalog.pl/ADMIRA-ALBA-4-4.htm
- e-katalog.pl, Admira Malaga: https://e-katalog.pl/ADMIRA-MALAGA.htm