Hauser to niemiecki ród lutników z Bawarii. Jego pracownia mieściła się w Monachium, a od 1946 roku mieści się w Reisbach w Dolnej Bawarii. Ród zaczynał w 1875 roku od cytr, a od lat 20. XX wieku stale buduje gitary klasyczne według wzoru hiszpańskiego.
Znak rozpoznawczy: ród, który zaczynał od cytr, a zbudował gitarę nazwaną przez Andrésa Segovię „największą gitarą naszej epoki” — dziś przechowywaną w Metropolitan Museum of Art obok Hausera Juliana Breama.
| Kraj | Niemcy |
| Pracownia | Monachium, od 1946 Reisbach (Dolna Bawaria) |
| Początek | 1875 (Josef Hauser, cytry i nuty) |
| Założyciel | Josef Hauser (1854–1939) |
| Kto prowadzi dziś | Hermann Hauser III z córką Kathrin |
| Instrumenty | gitary klasyczne na zamówienie; dawniej cytry i gitary wiedeńskie |
| Gdzie kupić dziś | zamówienie w pracowni (ok. 5 lat czekania) albo u sprzedawców gitar lutniczych |
Spis treści
- Historia
- Pokolenia
- Gitara Segovii z 1937 roku
- Konstrukcja i instrumenty
- Muzycy
- Na rynku
- Naśladowcy
- Sporne szczegóły
Historia
Josef Hauser budował cytry — instrumenty o płaskim pudle i wielu strunach, na których gra się, kładąc je na stole. Zaczynał w wynajętej stodole pod Monachium, później budował też gitary, mandoliny i skrzypce. W 1875 roku założył wydawnictwo nut na cytrę i sam na nią komponował.
Jego syn Hermann Hauser I uczył się rzemiosła w warsztacie ojca, a potem w państwowej szkole lutniczej w Mittenwaldzie. Warsztat przejął, a ojciec pozostał przy wydawnictwie. Był też gitarzystą: w latach 1922–1926 grał w Monachijskim Kwartecie Gitarowym. W 1921 roku kupił firmę cytrową Maxa Ambergera. W latach 1920–1930 opatentował rozwiązania dotyczące płyty wierzchniej i połączenia szyjki z korpusem.
Pierwsze gitary Hermanna I były gitarami wiedeńskimi, budowanymi według wzorów Johanna Georga Stauffera. Przełom przyniósł 1913 rok, kiedy do Monachium przyjechał Katalończyk Miguel Llobet z gitarą Antonia de Torresa. Hauser ją przestudiował i zbudował dla Llobeta kilka gitar hiszpańskich. Według większości źródeł w 1924 roku Llobet przedstawił mu Andrésa Segovię. Odtąd Hauser budował gitary w duchu Torresa.
W 1946 roku pracownia przeniosła się do Reisbach. Tam Hermann I zmarł w październiku 1952 roku, a warsztat przejął jego syn.
Pokolenia
| Pokolenie | Kto | Co wiadomo |
|---|---|---|
| I | Josef Hauser (1854–1939) | budowniczy cytr, kompozytor i wydawca nut na cytrę |
| II | Hermann Hauser I (1882–1952) | gitary wiedeńskie, potem hiszpańskie; gitara Segovii z 1937 roku |
| III | Hermann Hauser II (1911–1988) | w warsztacie ojca od 1930 roku; pracownię prowadził od 1952 roku; numeracja od nr 500 |
| IV | Hermann Hauser III (ur. 1958) | od sierpnia 1974 roku buduje samodzielnie, z własną numeracją i podpisem |
| V | Kathrin Hauser (ur. 1982) | córka Hermanna III; egzamin lutniczy w 2007 roku |
Gitary z lat wspólnej pracy Hermanna II z ojcem noszą podpisy obu lutników. Według sklepu The Twelfth Fret Hermann II odszedł od politury szelakowej (naturalnej żywicy nakładanej ręcznie) na rzecz lakieru nitrocelulozowego nakładanego natryskiem.
Hermann Hauser III w wywiadzie dla pisma „American Lutherie” (1997) opowiadał, że po szkole w Mittenwaldzie uczył się w weekendy u ojca, bo sama szkoła nie wystarcza, by zbudować instrument Hausera. Z Klausem Wolfgangiem Wildnerem założył Hermann Hauser Guitar Foundation.
Kathrin Hauser urodziła się sto lat po swoim pradziadku Hermannie I. W 2007 roku zdała egzamin czeladniczy, czyli egzamin zawodowy kończący naukę rzemiosła. Buduje własne gitary i wspólnie z ojcem tradycyjne gitary Hausera, tymi samymi narzędziami, których używali jej dziadek i pradziadek.
Gitara Segovii z 1937 roku
Dla Hausera z 1937 roku Segovia porzucił instrument z pracowni Ramírezów z 1912 roku, na którym grał wcześniej. W 1954 roku nazwał Hausera „największą gitarą naszej epoki”. Według Metropolitan Museum of Art Hauser przez dwanaście lat przywoził Segovii kolejne instrumenty, zanim jeden go zadowolił.
| Cecha | Gitara z 1937 roku |
|---|---|
| Płyta wierzchnia | świerk, dwuczęściowa |
| Boki i tył | palisander brazylijski |
| Użebrowanie | siedem listewek ułożonych wachlarzem |
| Grubość płyty | ok. 2,2–3 mm (pomiar R. E. Bruné) |
| Wymiary całkowite | 96,5 × 36,5 × 10,2 cm (według Met) |
| Używana przez Segovię | 1938–1962 |
| Gdzie jest dziś | Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku, nr 1986.353.1, dar wdowy po artyście, Emility Segovii (1986) |
Użebrowanie wachlarzowe to układ cienkich listewek przyklejonych od spodu do płyty wierzchniej i rozchodzących się wachlarzem. Według R. E. Bruné z pisma „Vintage Guitar” na początku lat 60. Hermann II przelakierował gitarę po wypadku w studiu nagraniowym, a niedługo potem Segovia przestał na niej grać, skarżąc się na utratę górnego rejestru.
Konstrukcja i instrumenty
Gitary wiedeńskie Hermanna I miały krótszą menzurę — długość drgającej struny od siodełka przy główce do siodełka na mostku — i często klonowe boki i tył. Gitary hiszpańskie Hausera mają grubszą płytę wierzchnią niż gitary mistrzów hiszpańskich: zwykle ok. 2,5–3 mm wobec ok. 2 mm u Torresa i Ramíreza (według D. Schramma). W gitarze Segovii z 1937 roku R. E. Bruné zmierzył od ok. 2,2 mm przy skrzydle basowym do ponad 3 mm za mostkiem. Spotyka się w nich mechaniki (mechanizmy strojenia) firmy Landstorfer.
| Instrumenty | Menzura | Uwagi |
|---|---|---|
| Gitary wiedeńskie Hermanna I (1918–1934) | 620–640 mm | klon na boki i tył |
| Gitary hiszpańskie Hermanna I | 650 mm (według Guitar Salon International) | świerk i palisander, politura szelakowa |
| Hermann III i Kathrin | 645 albo 650 mm | menzura dobierana do muzyka |
Podstawowym modelem dzisiejszej pracowni jest „Segovia”. Hermann III dostosowuje barwę, profil szyjki i menzurę gitary do upodobań muzyka. Drewno sezonuje się kilkadziesiąt lat. Pracownia buduje najwyżej 17 gitar rocznie.
Muzycy
- Andrés Segovia — gitara Hermanna I z 1937 roku, jego główny instrument w latach 1938–1962.
- Miguel Llobet — grał na gitarach hiszpańskich Hermanna I.
- Julian Bream — gitara Hermanna I z 1940 roku, dziś w Metropolitan Museum of Art, oraz gitara Hermanna II z 1957 roku (nr 594), widoczna na okładce płyty „The Art of Julian Bream”.
- Pepe Romero — o gitarze Hermanna III powiedział, że to „klasyczna gitara o najczystszym brzmieniu”.
Na rynku
Nowe gitary zamawia się bezpośrednio w pracowni; czeka się na nie ok. pięciu lat. Gitary używane sprzedają sklepy z instrumentami lutniczymi, m.in. Siccas Guitars i Guitar Salon International. Kwoty to pojedyncze oferty i sprzedaże, nie wycena.
| Instrument | Kwota | Według |
|---|---|---|
| Hermann I, 1936 | 93 210 USD (aukcja Christie’s, Nowy Jork, 2003) | Antiques and the Arts Weekly |
| Hermann II, 1962, nr 716 | 65 000 USD (sprzedana) | The Twelfth Fret |
| Hermann III, 1987, model „Segovia”, palisander brazylijski | 22 499,99 USD | M&M Guitar Bar |
| Nowa gitara Hermanna III lub Kathrin, model „Segovia” | ok. 13 300–13 800 EUR netto | cennik pracowni cytowany na forum Delcamp |
Naśladowcy
Gitary wzorowane na instrumentach Hausera budują m.in. Simon Ambridge i Brian Cohen. Amerykańska firma Cordoba opracowała z lutnikiem Kennym Hillem model Master Series „Hauser” na podstawie rysunków gitary Segovii.
Sporne szczegóły
- Miejsce urodzenia Hermanna I. Erding (Wikipedia, fundacja Hausera, Deutsche Biographie) albo Monachium (Met).
- Dzień śmierci Hermanna I. 18 października 1952 roku (niemiecka Wikipedia, Deutsche Biographie) albo 28 października (angielska Wikipedia).
- Pierwsze spotkanie z Segovią. 1924 (Met, Guitar Salon International, Blue Book), 1925 (druga karta Met) albo 1934 (niemiecka Wikipedia).
- Kto skłonił Hausera do budowy według wzoru hiszpańskiego. Llobet (Met) albo Segovia, który dał mu do zmierzenia swoją gitarę Ramíreza z 1912 roku, zbudowaną przez Santosa Hernándeza (Guitar Salon International).
- Lata gry Segovii na gitarze z 1937 roku. 1938–1962 (Met, Wikipedia, fundacja), 1937–1962 (niemiecka Wikipedia) albo 1937–1970 (Siccas Guitars).
- Dorobek Hermanna I. 150–200 gitar klasycznych (wywiad z Hermannem III) albo ok. 250 hiszpańskich i ok. 250 wcześniejszych niemieckich (Guitar Salon International).
- Hermann II. W warsztacie od 1930 roku (niemiecka Wikipedia, Siccas) albo od 1926 (Blue Book). Pracownię prowadził do 1983 roku (Siccas) albo do śmierci w 1988 roku (wywiad z Hermannem III, Galerie des Luthiers).
- Kathrin. Samodzielne zamówienia od 2008 roku (Siccas) albo praca w warsztacie od 2010 roku (niemiecka Wikipedia).
- Django Reinhardt jako klient Hermanna II — wzmianka powtarzana przez sprzedawców, bez niezależnego potwierdzenia.
Uwaga: gitara z Met o numerze L.2011.49 to Hauser Juliana Breama z 1940 roku, a nie gitara Segovii z 1937 roku (nr 1986.353.1). Te dwa instrumenty bywają mylone.
Zobacz też
- Antonio de Torres — wzór gitary hiszpańskiej Hausera
- Ramírez — pracownia, której gitarę Segovia zamienił na Hausera
- Santos Hernández — twórca gitary Ramíreza z 1912 roku
- Użebrowanie wachlarzowe — jak działa wachlarz listewek pod płytą
- Spis wszystkich haseł
Źródła
- Wikipedia (de), Hermann Hauser (Gitarrenbauer): https://de.wikipedia.org/wiki/Hermann_Hauser_(Gitarrenbauer)
- Wikipedia (en), Hermann Hauser Sr.: https://en.wikipedia.org/wiki/Hermann_Hauser_Sr.
- Deutsche Biographie, Hauser, Hermann: https://www.deutsche-biographie.de/13640930X.html
- Metropolitan Museum of Art, gitara z 1937 roku (1986.353.1): https://www.metmuseum.org/art/collection/search/503282
- Metropolitan Museum of Art, gitara z 1940 roku (L.2011.49): https://www.metmuseum.org/art/collection/search/506776
- Metropolitan Museum of Art, Perspectives: Andrés Segovia: https://www.metmuseum.org/perspectives/andres-segovia
- Music in Nummis, Hauser Josef: https://www.musicinnummis.com/personalities/h/hauser-josef-(h-30)
- Blue Book of Guitar Values, Hauser Guitars: https://bluebookofguitarvalues.com/acoustic-guitars/manufacturers/hauser-guitars
- Hermann Hauser Guitar Foundation, Portrait Hermann Hauser I: https://www.guitarfoundation.de/en-portrait-hermann-hauser-1.html
- Hermann Hauser Guitar Foundation, instrumenty w Met: https://www.guitarfoundation.de/en-hermann-hauser-instrumente-metropolitan-museum-of-art.html
- Meet the Maker: An Interview with Hermann Hauser III, American Lutherie nr 51 (1997): https://www.guitarsint.com/article/Meet_the_Maker_An_Interview_with_Classical_Guitar_Maker_Hermann_Hauser_III
- R. E. Bruné, Andrés Segovia’s Hauser, Vintage Guitar: https://vintageguitar.com/1980/andre-segovias-hauser
- D. Schramm, The definitive elements of the Hermann Hauser Spanish guitar: https://www.laguitarra-blog.com/2012/05/11/the-definitive-elements-of-the-hermann-hauser-spanish-guitar/
- Siccas Guitars, Hermann Hauser I: https://www.siccasguitars.com/blogs/stories/hermann-hauser-i
- Siccas Guitars, Hermann Hauser II: https://www.siccasguitars.com/collections/hermann-hauser-ii
- Siccas Guitars, Hermann Hauser III: https://www.siccasguitars.com/blogs/luthiers/hermann-hauser-iii
- Siccas Guitars, Kathrin Hauser: https://www.siccasguitars.com/blogs/luthiers/kathrin-hauser
- Siccas Guitars, The Hermann Hauser family: https://www.siccasguitars.com/blogs/stories/the-hermann-hauser-family
- Siccas Guitars, Hermann Hauser I 1925 (62 cm): https://www.siccasguitars.com/products/hermann-hauser-i-1925-62-cm
- Siccas Guitars, Hermann Hauser I 1934 (63 cm): https://www.siccasguitars.com/products/hermann-hauser-i-1934-63-cm
- Siccas Guitars, Hermann Hauser III 2013: https://www.siccasguitars.com/products/hermann-hauser-iii-2013
- Guitar Salon International, Luthier Hermann Hauser I: https://www.guitarsalon.com/ja/blog/luthier-hermann-hauser-i
- Guitar Salon International, Luthier Hermann Hauser III: https://www.guitarsalon.com/luthier-hermann-hauser-iii
- Guitar Salon International, Hermann Hauser I 1936: https://www.guitarsalon.com/product-1936-hermann-hauser-i-sp-csar
- Guitar Salon International, Kathrin Hauser „Segovia” 2022: https://www.guitarsalon.com/product/2022-kathrin-hauser-segovia-sp-csar
- Guitarras de Luthier, Hauser: https://guitarrasdeluthier.com/en/manufacturer/hauser-guitars/325
- Galerie des Luthiers, Hermann Hauser III 1999: https://www.galeriedesluthiers.com/guitars/hermann-hauser-1999/
- The Twelfth Fret, Hermann Hauser II nr 716 (1962): https://archive.12fret.com/instruments/hermann-hauser-ii-716-classical-guitar-1962/
- M&M Guitar Bar, Hermann Hauser III 1987: https://mmguitarbar.com/products/1987-hermann-hauser-iii-segovia-model-vintage-classical-guitar-spruce-brazilian-rosewood-w-case
- Antiques and the Arts Weekly, rekord Christie’s 2003: https://antiquesandthearts.com/classical-guitar-plays-to-record-price-at-christies/
- Forum Delcamp, koszt gitar Hausera: https://www.classicalguitardelcamp.com/viewtopic.php?p=745001
- Forum Delcamp, czas oczekiwania: https://www.classicalguitardelcamp.com/viewtopic.php?p=468762
- Julian Bream Guitar, Classical guitars during adulthood: https://www.julianbreamguitar.com/classical-guitars–during-adulthood.html
- Guitar Center, Cordoba Master Series Hauser: https://www.guitarcenter.com/Blemished/Cordoba/Master-Series-Hauser-Classical-Guitar.gc